بلوچستان قلب آسیا و چابهار محوریت توسعه آینده خاورمیانه
سید امین اسلامی زهی
بـلوچستان استانی است در جنوب شرق ایران که از نظر موقعیتهای خاص در ایران دارای رتبه اول میباشد. این منطقه از نظر ژئوپلیتیکی منطقه ای مهم در محدود غرب آسیا و جنوب و جنوب شرق آسیا و ارتباط با آسیایی میانه و اروپا ( نقطه اتصال جنوب شرق آسیا به غرب آسیا و اروپا) قرار دارد و یا با بیانی ساده تر بگویم که بلوچستان در قلب آسیا واقع شده است و در آینده میتواند نقشی بسیار مهم میان جنوب شرق و شرق آسیا با غرب آسیا و آسیای میانه یا شمال آسیا و اروپا بر عهده داشته باشد . و در آینده میتوان بلوچستان را به عنوان بخشی مهم در تحولات جهانی دانست( که در طرحهای شوری سابق پیشنهادی به دولت وقت ایران میشود که بلوچستان را با تمامی مناطقی که روسیه طی مراحل مختلف از ایران جدا نموده است را تعویض نماید . که دولت وقت ایران راضی به این عمل نمیشود ) .
گرچه بلوچستان امروز جز مرزی برای کشته شدن ، گروگان گیری و حمل قاچاق مواد مخدر عنوانی دیگر در اذهان عمومی ندارد. اما باید به عرض برسانم که تحولات خاور میانه بدون بلوچستان یعنی بی معنی!
به دلیل اینکه بلوچستان مرز میان خاور میانه و خاور شرق است . یعنی مرزی میان بزرگترین منابع انرژی دنیا و بزرگترین و پیشرفته ترین صنایع دنیا . این بحث برای خود زمانی زیاد لازم دارد تا میبایست بصورت دقیق به آن پرداخت تا بتوان رویکردی صحیح از موقعیت جالب و ویژه بلوچستان را به جهانیان ارائه کرد.
اما آنچه مهم و بینظیر است نقش چابهار به عنوان تنها بندرگاه اقیانوسی ایران در تحولات آینده جهانی.
در زمان حکومت سابق ایران دولت و حکومت وقت با همکاری آمریکا طرحهای بزرگی را در این منطقه در حال پایه ریزی و اجرا بودند. نقش ایران به عنوان ژاندارم منطقه با محوریت چابهار( که چابهار سکوی نظارت بر خلیج فارس بوده ) و اینکه چابهار دروازه خلیج همیشه فارس بوده یک بحث مهم میباشد.
چابهاری که به سهولت هر چه تمام تر ایران میتوانست به بزرگترین آبهای آزاد دنیا راه پیدا میکند و توان نظامی امریکا از این منطقه میتوانست تحرکات شوری سابق را زیر نظر دقیق برنامه های خود داشته باشد .
بعد از انقلاب و با آغاز جنگ نگاهی ویژه به طرف چابهار باز شد . با توجه به اینکه تمامی بندرگاه های ایران توسط نیروهای عراقی مورد حمله هوایی قرار گرفته بودند و کوچکترین امنیتی برایشان موجود نبود . چابهار مورد توجه دولت برای ورود و خروج کالاهای ضروری و لوازم و ادویات جنگی ایران قرار گرفت . با پایان یافتن جنگ نقش محوری چابهار در این امر در حال کم رنگ شدن بود . که با رویکرد مناطق آزاد تجاری ایران، چابهار شکلی تازه یافت و توانی مجدد برای بزرگ و بزرگتر شده را آغاز نمود.
امروزه در دنیای تجارت جهانی و دنیای سیاست چابهار نامی تازه است که در حال تلاش برای باز کردن مسیر و کسب جایگاه واقعی خود در این معادلات میباشد.
موقیعت استراتژیک چابهار همواره مورد لزوم تمامی کشورهای آسیایی میباشد. شما در نظر بگیرید ترانزیت بار از یک کشور جنوب شرق آسیا به چابهار و ترانزیت ان از مسیر چابهار ایرانشهر و مشهد سرخس و آسیایی میانه به صرفه و تر و اقتصادی تر است یا حمل بار به یکی دیگر از بنادر ایران و یا کی دیگر از کشورهای همجوار که امکانات بندرگاهی دآرند و حمل از آن نقطه به طرف مقاصد معلوم . در اینجا گزینه چابهار بهترین و مناسب ترین گزینه میباشد هم مسیر مطمئن را به خود اختصاص داده و هم میزان خدمات ارئه شده بهتر بیشتر و مناسب تر میباشد.
با توجه به اینکه آمریکا در حال تلاش برای کسب اعتبار از دست رفته خود در تحولات ایران میباشد ، که تا کنون به این مهم دست رسی پیدا نکرده است. پس به دنبال وادار کردن ایران به قبول جایگاه امریکا و قدرت غرب در منطقه میباشد. تحریم های اقتصادی نموداری بین المللی دارد ولی آمریکا از اهرمهای فشار منطقه ای نیز در حال بهره گیری میباشد. . که برای این مهم به اهرم ضربات تکنیکی روی آورده است. و با وارد کردن بندر گوارد پاکستان به این قضیه سعی در کم کردن توان رقابتی چابهار و بندر چابهار در معادله تجارت آزاد و تجارت و ترانزیت به شمال آسیا و آسیای میانه و قفقاز و جنوب اروپا را دارد . اما بیشترین تلاشش ربودن بازار بزرگ آن کشورها و متحد کردن کشورهای فوق الذکر جهت همسویی با منافع امریکا همانگونه که امروز پاکستان و افغانستان را در بر گرفته است . اما باز جایی رشد ایران در بازارهای پاکستان و افغانستان محفوظ میباشد.
اما از نکات مهم در ناتوانی کامل امریکا در موضوع بندر گوادر پاکستان و بندر چابهار ایران چندیدن نکته مهم میباشند. که از نکات مهم این مسله میتوان به مقوله امنیت اشاره کرد که امنیت بلوچستان ایران اندکی از بلوچستان پاکستان بهتر است و با توجه به قرابت و نزدیکی مردم بلوچستان غربی یعنی بلوچستان ایران و بلوچستان شرقی یعنی بلوچستان پاکستان به هیچ وجه این دو سعی در رویاروی با یکدیگر را ندارند.اما مسله مهمی که باز هم نقطه ضعفی مهم در مقوله چابهار است عدم اعتماد مناسب از جانب دولت به مردم بلوچستان توسط دستگاه های زیربط ان مجموعه میباشد . که تا کنون زیر مجموعه های مرتبط تاوان سنگینی را در این خصوص پس داده اند. این را فراموش نکنیم که تنها راه توسعه و اولین گام در تعریف مقوله توسعه به هر عنوان چه توسعه نجارت و چه توسعه.. مردم منطقه میباشند.مردمی که خود را صاحب منطقه میدانند و این یکی از دلایل کم رونقی چابهار در این سالهای ایجاد منطقه آزاد میباشد.
با پیگیری و اجرای هر چه سریعتر توسعه ترانزیت بلوچستان میتوان آینده ای روشن تر برای این منطقه انتظار داشت.و این نکته حائز اهمیت است که باید درآسیایی میانه برای آشنایت با چابهار فعالیتی ویژه را آغاز کرد چون چابهار مشترکات بسیار زیادی و جالبیتهای گسترده ای برای مردم و سرمایه داران این کشورها دارد.
چابهار میتواند نقطه شروع و آغاز فعالیت سرمایه داران بلوچ باشد و اگر این مهم تحقق پیدا کند در آینده ای نزدیک میتوان چابهار رقیبی جدی برای بندر دوبی در امارات متحده عربی دانست. با ورود سرمایه داران بلوچ به چابهار و اغاز سرمایه گذاری مناسب انها انتظار میرود دیدگاه جهانی نسبت به کل جریانات خواهد داشت.
هر کدام از این مباحث که در این یادداشت خیلی کوتاه برایتان نوشته ام خود مقوله ای مفصل دارد که هر کدام زمانی مشخص برای تفسیرشان میخواهند. و بنده با تمام توانم به این موضوع ایمان دارم که خود شما به تمامی این موضاعات اطلاع دقیق تری و شفافتری دارید و ذکرشان از طرف بنده فقط نشان دادن توانایی تجزیه و تحلیل مسائل مختلف سرزمین مادریم میباشد.
اما گردشگری: همانگونه که بارها ذکر نمودم هر نقطه از بلوچستان یک شگفتی و یک جاذبه بی نظیر برای گردشگران میباشد و چابهار یکی از نقاط بکر دنیا برای گردشگران ماجراجو و خستگی ناپذیر است . دیدن کوههای مریخی همیشه من را به یاد فیلمهای تخیلی می اندازد که بارها آنها را تماشا کرده ام . جایی که بدون صرف هیچ هزینه ای میتواند دکری مناسب برای ساخت یک فیلم زیبای تخیلی فضایی باشد که متاسفانه این مهم نه در توان دستان من و شما است و نه توان و تخصص فیلمسازان کشور مان پس میبایست به دنبال کسانی بود که خواهان همچین موقعیتهای برای خلق جلوه های بزرگ سینمایی هستند.
در گردشگری نوین بیشتر گردشگران به دنبال دیدن سادگیها و ویزگیهای منحصر به فرد میباشند. دیدین یک تمدن قدیمی، دیدن یک مکان آرام و ساده، دیدن یک منطقه عالی از نظر مسائل مربوطه خواسته های گردشگران است. که متاسفانه در این مهم فقط منطقه ازاد تجاری درحال فعالیت اندکی میباشد و دیگر ارگانها یا درخواب زمستانی بیدار نشدنی گرفتار شده اند یا مسیر فعالیتهایشان را عوض نموده اند. همسویی در مدیریت گردشگری فقط در دست یک ارگان نیست و نمیباشد . در یک دوره مطالعات بر روی راهکارهای گردشگری تایلند به نکات بسیار جالب دست پیدا نمودم و آن اینکه حتی مردم حتی خانواده های که سطح زندگیشان خیلی پایین میباشد در تلاشند تا بتواند در توسعه گردشگری کشورشان فعالیت نمایند تا از این طریق به وضعیت کسب درآمد و معرفی کشورشان به عنوان نماد بی چون و چرای گردشگری به جهانیان کمک کند.
چنانچه میدانید گردشگران داخلی به صرف خرید لوازم به چابهار سفر میکنند و چنانچه این امر تحقق یابد یعی بازرگانان کشورهای دیگر همسایه ایران اجناس و لوازم مورد درخواست خود را از چابهار تهیه نمایند . یعنی چابهار سکوی پرتاب جنسهای وارداتی تحت عنوان صادرات مجدد باشد . روشی که امروز کشور امارات انجام داده است که موفقیتهایش روز به روز بیشتر میشوند و کشور عمان نیز در حال تحول و گردش به این موضوع میباشد. چابهار میز میتواند با نگرش به این موضوع و ایجاد زیرساختهای مناسب به موفقيت های ویژه دست یابد. اما در ضمینه نیز میبایست از سرمایه گزاران بلوچ بهر جست زیرا طبق اعلام معون اقتصادی وزیر اطلاعات در همایشی تحت عنوان صاحبان علم و سرمایه در شهر سراون که چند سال پیش بگزار گردید که صراحت سخن ایشان این بود " بیش از 30 درصد از کل سرمایه گذاری خارجی در امارات متحده عربی متعلق به مردم بلوچ میباشد" اگر با شمارشهای سرانگگشتی هم حساب کنیم میزان این سرمایه گذاری بسیار زیاد است.
چابهار قابلیتهای منحصر بفردی در جذب گردشگران علمی دارد ، چابهار قابلیتهای منحصر بفردی در جذب گردشگران فرهنگی دارد، چابهار ...
با تجزیه و تحلیل مناسب میتوان فعالیتی جدی بر روی هر کدام از این پارامترها را داشت . دسته بندی این موارد و استخراج ریز فاکتورهای اجرایشان و در نهایت به اجرا در آوردنشان شگفتی و شکوهی بسیار زیبا را به دنبال خواهد داشت.
با رشد صنعت گردشگری میتوان به رویکرد جذب سرمایه های کلان هم اندیشید.
سیدامین اسلامی زهی از جوانان پرتلاش بلوچ میباشد. ایشان یک نسخه از مقاله خود را برای موسسه نگاران جهت بهره گیری از آن ارسال نموده است. نویسنده این مقاله قبل از ارسال این مقاله به موسسه نگاران آن را به منطقه آزاد چابهار جهت بهره گیری لازم ارائه نموده است. امیدواریم مسولان منطقه ازاد چابهار با دیدگاهی مناسب و بدون در نظر گرفتن تبعیضاتی نسبت به حمایت از جوانان بلوچ اقدام نمایند. از سیدامین اسلامی زهی مقالاتی دیگر تحت عناوین زیر چاپ شده است: توسعه مدیریتهای شهری، توسعه
